Er Bestaan Geen
Verkeerde Afslagen.

Mensen vragen me hoe ik aan mijn logo kom, en ze verwachten een verhaal over een ontwerper. Dat is er niet. Het eerlijke antwoord is dat het mij gevonden heeft, en dat ik er maanden over deed om het door te hebben.

Het was een ketting. Een klein labyrint aan een dun kettinkje. Ik zag het en kon er niet van afblijven. Ik ging terug om te kijken, liet het liggen, ging weer terug. Een maand lang. Uiteindelijk vroeg ik mijn moeder om het me met Kerst te geven, en dat deed ze.

Ik ben blij dat het zo ging. Iets dat uit andermans handen komt draagt anders dan iets dat je op een dinsdag voor jezelf koopt. Al wil ik er meteen bij zeggen: er is niets mis mee om jezelf het cadeau te geven. Als iets je een maand lang blijft roepen, is dat informatie.

Ik droeg het elke dag. Door de verhuizing heen, door de eerste winter hier, door de maanden waarin ik wist hoe deze plek heette en geen idee had wat haar teken moest zijn. Ik schetste van alles. Niets klopte.

En op een ochtend keek ik naar beneden, en daar was het, tegen mijn borst, waar het al die tijd had gehangen.

Een labyrint is geen doolhof.

De meeste mensen gebruiken die twee woorden alsof ze hetzelfde betekenen. Ze zijn elkaars tegenovergestelde.

Een doolhof is gebouwd om je in de war te brengen. Aftakkingen, doodlopende wegen, verkeerde keuzes, de mogelijkheid om te falen. In een doolhof kun je verdwalen — daar is hij voor.

Een labyrint heeft één pad. Eén ingang. Geen aftakkingen, geen doodlopende wegen, geen keuzes. Je kunt in een labyrint geen verkeerde afslag nemen, want er zijn geen afslagen. Je kunt alleen lopen, of stoppen met lopen.

Kijk even naar de tekening en volg de lijn met je ogen. Dit is het deel dat me elke keer raakt: het pad brengt je bijna tot in het midden, en draait je dan weg. Het stuurt je terug naar de buitenste rand, langs alles wat je al gelopen hebt, precies op het moment dat je zeker wist dat je er bijna was.

En het is nog steeds het enige pad. Je bent niet verkeerd gegaan. Je bent precies waar de weg heen gaat.

Waar ik op leerde letten.

Ik heb in de psychiatrie gewerkt. In die wereld leer je te zoeken naar wat er mis is — de stoornis, het tekort, het ding dat kapot ging. Dat is een nuttige vaardigheid en ik doe er niet laatdunkend over. Maar het kweekt de gewoonte om naar een mens te kijken als een probleem met een oorzaak.

Bijna iedereen die bij mij komt, heeft precies die gewoonte op zichzelf gericht. Ze geloven dat ze een verkeerde afslag hebben genomen. Ergens daar achter — de baan, het huwelijk, het jaar waarin ze hadden moeten vertrekken, het ding dat ze hadden moeten zeggen — hebben ze de fout gemaakt, en nu zijn ze ergens waar ze nooit hadden moeten zijn, en de weg terug is weg.

Ik denk niet dat dat is wat er gebeurd is. Ik denk dat ze op het deel van het pad zijn dat wegdraait van het midden. Het voelt identiek aan verdwaald zijn. Het is niet hetzelfde.

Dat is geen troostrijke gedachte die ik voor een website heb bedacht. Het is de reden dat ik dit teken gebruik en niet iets moois.

De oudste die we hebben.

Toen ik over de vorm begon te lezen, verwachtte ik Kreta. Iedereen noemt het het Kretenzische labyrint, naar de munten van Knossos en de mythe van de Minotaurus in het doolhof onder het paleis.

De oudste die we kunnen dateren is niet Kretenzisch. Hij staat gekrast in een kleitablet uit het paleis van Pylos op het Griekse vasteland, rond 1200 v.Chr. Iemand tekende hem in natte klei — misschien afwezig, misschien niet — en toen brandde het paleis tot de grond toe af. Het vuur bakte het tablet hard, en de tekening kwam drieduizend jaar later uit de ruïnes tevoorschijn.

Ik maak hier elke winterdag een vuur. Ik denk daar vaker aan dan gezond is.

En dan het deel dat ik echt vreemd vind. Hetzelfde pad met zeven cirkels is gevonden in rotsen in Noord-Italië, in Galicië in Spanje, in India en in het zuidwesten van Amerika, door mensen gescheiden door oceanen en duizenden jaren, die elkaars werk onmogelijk gezien kunnen hebben.

Er zijn twee verklaringen. Óf het reisde verder en eerder dan we kunnen traceren, óf de vorm is simpelweg wat eruit komt: hij groeit uit een eenvoudig zaadje — een kruis met een punt in elk van de vier hoeken — en iedereen die vanuit dat zaadje begint te tekenen komt bij hetzelfde pad uit. Beide verklaringen zijn opmerkelijk. De ene betekent dat we meer verbonden waren dan we dachten. De andere dat de vorm er altijd al lag te wachten.

Het pad terug omhoog vanaf de zee, Salento

Il Sentiero betekent het pad.

De naam kwam eerst, en hij kwam vóór het teken. November 2025, een paar weken nadat ik in Salento was geland, op de wandeling omhoog naar le Grotte Cipolliane.

In de weken daarvoor maakte ik steeds dezelfde fout in het Italiaans. Ik haalde sentimento, gevoel, en sentiero, pad, door elkaar. Elke keer als ik het ene bedoelde, zei ik het andere. Die middag keek mijn vriend om zich heen en zei: Questo sentiero è bellissimo. Wat een mooi pad. Ik keek hem niet-begrijpend aan, en hij legde me het woord uit.

En het klikte — niet alleen de naam. Il Sentiero. Het pad. Niet als metafoor voor groei of succes, maar letterlijk: de weg terug naar jezelf. Het was de naam van de plek en de naam van het werk tegelijk. Ik had wekenlang per ongeluk gevoel gezegd waar ik pad bedoelde, en achteraf was dat helemaal geen vergissing.

De ketting kwam daarna. Tegen de tijd dat het teken mij vond, stond de naam er dus al op te wachten — en het teken bleek de naam te zijn, getekend.

Mensen uit de marketing vertellen me dat het zo niet hoort te gaan. Je kiest een positionering, dan een naam, dan een teken, en elke stap is een beslissing die je neemt. Bij mij kwamen ze vanzelf, uit de verkeerde richting, uit een taalfout en een ketting waar ik niet van weg kon kijken. Ze passen beter bij elkaar dan wat ik ooit had kunnen laten maken.

Wat het betekent voor de week die je hier zou doorbrengen.

Ik ga je niet vertellen dat je in vijf dagen in het midden aankomt. Dat is niet wat de vorm belooft. Wat hij zegt is kleiner en bruikbaarder dan dat.

Er is één pad. Jij bent erop. Het stuk dat je nu loopt, dat je verder lijkt te brengen van waar je wilde zijn, hoort erbij — het is geen bewijs dat je gefaald hebt.

En de enige manier om echt te verdwalen is stoppen met lopen.

Dat draag ik om mijn nek. Dat staat op elke pagina van deze website, en aan de muur, en onder elke brief die ik schrijf. Het was een ketting waar ik niet van kon wegkijken, en het bleek het hele ding te zijn.

— Nikita